Ngài Đến Thế Gian: Đấng Toàn Năng Trên Đồi Sọ

I. Nghịch Lý Mùa Vọng: Đức Chúa Vĩ Đại Và Hài Nhi Nơi Máng Cỏ

Trong tâm thức tôn giáo cổ xưa của nhân loại, danh xưng “Đức Chúa Vĩ Đại Quyền Năng” luôn gợi lên hình ảnh một vị thần ngự trị trên chín tầng trời cao thẳm, sở hữu uy quyền sấm sét vô biên, đạp tan các đạo quân thù địch và khiến cõi trần phải khiếp đảm phục lạy. Thế nhưng, khi bước vào mùa Vọng linh thánh, nhãn quan của Hội Thánh lại dẫn dắt chúng ta dừng bước trước một quang cảnh hoàn toàn trái ngược: một hài nhi sơ sinh vừa cất tiếng khóc chào đời nơi máng cỏ Belem tồi tàn, bé nhỏ, yếu đuối, lạnh giá và hoàn toàn lệ thuộc vào dòng sữa mẹ của Đức Trinh Nữ Maria.

Thật vậy, nếu nhìn bằng con mắt thuần túy nhân loại, “Đức Chúa Toàn Năng” dường như là danh xưng xa lạ và khiên cưỡng nhất để gán cho con trai của một thiếu nữ làng Nadarét nghèo nàn¹. Tuổi thơ của Người gắn liền với sự thiếu thốn, di tản trốn chạy bàn tay tàn sát của bạo chúa Hêrôđê sang đất Ai Cập. Khi bước vào tuổi thanh xuân, Người âm thầm vâng phục cha mẹ dưỡng dục trong xưởng mộc mù mịt mùn cưa. Và khi bước ra rao giảng Nước Trời, Người lại bị các bậc vị vọng tôn giáo khinh miệt, bị đồng hương xua đuổi, bị người đời hiểu lầm, bị môn đệ ruồng bỏ, rồi cuối cùng bị chính các “lãnh chúa” quyền thế của đế chế La Mã kết án tử hình nhục nhã như một kẻ phản loạn hèn hạ nhất giữa hai tên trộm cướp.

Ấy thế mà, chính trong nghịch lý ngỡ ngàng ấy, đức tin Kitô giáo lại nhận ra sự thật cao cả nhất của lịch sử cứu độ: Đấng đang nằm trong máng cỏ, Đấng đang chịu đóng đinh trên thập tự, không ai khác ngoài chính Đức Chúa (YHWH) vĩ đại của các Tổ phụ, Đấng đã từng hiển hiện trong uy phong vô tiền khoáng hậu trên đỉnh núi thánh Sinai.

II. Đấng Toàn Năng Trên Núi Sinai Và Tiếng Kêu Cầu "Veni Adonai"

Vào những ngày cao điểm của Mùa Vọng, phụng vụ Giáo hội cất lên những lời kinh tha thiết của chuỗi bảy Điệp ca O (*O Antiphons*). Ngày 18 tháng 12 hằng năm, kinh chiều vang vọng lời xướng kinh điển: “O Adonai, et Dux domus Israel, qui Moysi in igne flammae rubi apparuisti, et ei in Sina legem dedisti: veni ad redimendum nos in brachio extento” (Lạy Đức Chúa – Adonai, Đấng dẫn dắt Nhà Israel, Đấng đã hiện ra với Môsê trong ngọn lửa bụi gai và ban Luật trên núi Sinai: xin hãy đến giương cánh tay uy quyền mà cứu chuộc chúng con)². Lời nguyện ấy cũng chính là linh hồn của bài thánh ca phụng vụ ngàn năm Veni, Veni, Emmanuel.

Bài ca ấy gợi nhắc toàn bộ ký ức hào hùng của biến cố Xuất Hành. Thiên Chúa của các Tổ phụ Ápraham, Isaác và Giacóp chính là אֵל שַׁדַּי El Shaddai — “Thiên Chúa Toàn Năng” (Xh 6:2–3). Người là Đấng đã nhìn thấy nỗi thống khổ cùng cực của đoàn dân nô lệ tại Ai Cập, đã giải cứu họ bằng “một cánh tay giương cao và những công trình kỳ diệu” (Xh 6:6).

Hãy nhớ lại ngày Đức Chúa giáng lâm trên đỉnh núi Sinai: cả ngọn núi rung chuyển dữ dội, bọc kín trong khói lửa ngút trời, giữa sấm sét kinh hoàng, mây mù dày đặc và tiếng tù và trỗi vang dồn dập (Xh 19:16–18). Đây chính là Adonai — vị Vua Tối Cao thống trị vũ trụ. Người khiến dòng sông Nin hóa thành máu đỏ, rẽ đôi Biển Đỏ dựng nước thành bức tường thành sừng sững, biến làn nước đắng Ma-ra thành nguồn ngọt lành, và khiến dòng nước mát tuôn trào cuồn cuộn từ tảng đá cứng giữa sa mạc khô cằn (Xh 17:6). Người dọn tiệc nuôi dân trong chốn hoang vu bằng man-na — bánh tinh tuyền từ thiên giới (Xh 16:14–15).

Tại chân núi thánh, Đấng Toàn Năng đã long trọng ký kết Giao Ước với một đoàn dân nô lệ nhỏ bé, nghèo hèn nhất giữa muôn dân thiên hạ, với lời minh thệ đôi lộng lẫy: “Ta sẽ nhận các ngươi làm dân Ta, và Ta sẽ là Thiên Chúa của các ngươi” (Xh 6:7). Tiếng kêu của họ không hề rơi vào khoảng không vô vọng. Đấng tạo thành trời đất đã đến viếng thăm và ở cùng dân Người. Hỡi Israel, hãy vui mừng hỷ hoan! Vì nơi đây thực sự là Emmanuen — Thiên Chúa ở cùng chúng ta.

III. Người Là Ai: Những Dấu Chỉ Quyền Năng Giữa Đời Thường

Thế nhưng, khi Con Thiên Chúa làm người, sự xuất hiện của Người dường như hoàn toàn đối lập với khung cảnh hùng vĩ của núi Sinai năm xưa. Sứ thần truyền tin cho ông Giuse hãy đặt tên cho con trẻ là Giêsu (tiếng Híp-ri: Yeshua — có nghĩa là "Đức Chúa Cứu Độ"), “vì chính Người sẽ cứu dân Người khỏi tội lỗi của họ” (Mt 1:21). Nhưng liệu một đứa trẻ sinh ra trong cảnh cơ hàn, sống ẩn dật nơi một xóm làng Nadarét hẻo lánh, có thực sự là Đấng đã từng bẻ gãy quyền lực của Pharaô? Phải chăng Người chỉ là một bác thợ mộc bình thường?

Đối với những tâm hồn biết mở rộng mắt để nhìn và lắng tai để nghe, Đức Giêsu thành Nadarét tuyệt đối không chỉ là một vị hiền triết luân lý hay một ráp-bi Do Thái thông thái. Nơi từng bước chân của Người trên mảnh đất Galilê, dấu ấn của Đấng Toàn Năng trên núi Sinai lại bừng sáng sống động giữa đời thường³:

1. Đấng Thống Trị Trên Sóng Nước: Xưa kia, Đức Chúa đã chế ngự lòng biển sâu để giải phóng dân tộc qua Biển Đỏ. Giờ đây, trong dấu lạ đầu tiên tại Cana, Đức Giêsu tỏ bày vinh quang khi biến nước lã thanh tẩy thành thứ rượu nồng hảo hạng của tiệc cưới Nước Trời (Ga 2:6–11). Trước sự kinh hoàng tột độ của các môn đệ giữa cơn cuồng phong trên Biển Hồ Galilê, Người chỉ cất một lời phán uy quyền liền dẹp yên sóng gió, hoặc thản nhiên bước đi trên mặt nước gầm thét như trên đất bằng (Mt 8:26; 14:25). Bên bờ giếng Giacóp giữa trưa hè bỏng rát, Người mạc khải cho người phụ nữ xứ Samaria về dòng Nước Hằng Sống có sức dập tắt cơn khát muôn đời của phận người (Ga 4:14).

2. Đấng Cung Cấp Bánh Sự Sống Nơi Hoang Địa: Xưa kia, Đức Chúa rải man-na trắng xóa nuôi dưỡng đoàn dân suốt bốn mươi năm hành trình. Giờ đây, đứng trước đám đông hàng ngàn người đói lả nơi hoang vắng, Đức Giêsu ngước mắt lên trời, chúc tụng, bẻ bánh và trao cho các môn đệ, biến năm chiếc bánh và hai con cá nhỏ thành bữa tiệc no nê dư dật (Mt 14:19; 15:36). Nhưng Người không dừng lại ở thứ bánh ăn rồi lại chết; Người công bố một chân lý đảo lộn trời đất: “Chính Ta là Bánh Ban Sự Sống. Ai đến với Ta sẽ không hề đói, ai tin vào Ta sẽ chẳng hề khát bao giờ” (Ga 6:35).

3. Đấng Ban Lề Luật Mới Từ Đỉnh Núi: Xưa kia, Môsê run rẩy đón nhận Thập Giới từ Đức Chúa trên núi Sinai bốc khói. Giờ đây, trên ngọn Đồi Bát Phúc, chính Đức Giêsu ngồi xuống với tư cách là Đấng Lập Pháp tối cao, phán dạy với uy quyền thần linh tuyệt đối: “Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng... Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết...” (Mt 5:21–22). Đám đông kinh ngạc sững sờ vì Người không giảng dạy như các kinh sư, nhưng như một Đấng nắm giữ quyền bính của chính Thiên Chúa (Mt 7:28–29). Và rồi, trên đỉnh núi Tabor quang chiêm, Người đàm đạo với Môsê và Êlia trong ánh sáng rực rỡ chói lòa, giữa đám mây rợp bóng của Chúa Thánh Thần và tiếng phán từ trời cao: “Đây là Con yêu dấu của Ta, hãy nghe lời Người!” (Mt 17:5).

Tất cả những dấu chỉ ấy vang lên một câu hỏi nhức nhối: Đây có thể là El Shaddai không? Đây có thể là Adonai uy phong của núi Sinai không? Nếu Người đích thực là Đấng Mêsia toàn năng, tại sao cuộc đời trần thế của Người lại kết thúc trong thảm kịch bi đát trên đồi sọ Can-vê?

IV. Đỉnh Cao Đồi Sọ: Mặc Khải Tối Hậu Của Đấng Toàn Năng

Đây chính là điểm rẽ ngoạn mục và là kho tàng sâu kín nhất của Thần học Thập Giá (*Theologia Crucis*). Đối với những ai nhìn biến cố Can-vê bằng nhãn quan đức tin được Thần Khí soi sáng, giờ phút Người chịu treo trên thập giá giữa trời và đất không phải là thất bại thảm hại, mà chính là Cuộc Thần Hiện Tối Hậu và Viên Mãn Nhất của Đấng Toàn Năng⁴.

Hãy chiêm ngắm ngọn đồi Golgotha trong giờ thứ sáu: bầu trời tăm tối bao trùm mặt đất như bóng đêm kinh hoàng của núi Sinai ngày xưa. Đất rung chuyển, các tảng đá vỡ toang, bức màn Đền Thờ xé rách làm đôi từ trên xuống dưới (Mt 27:51). Giữa bóng tối ấy, từ trên cây thập tự, Đấng Toàn Năng lên tiếng công bố: “Mọi sự đã hoàn tất!” (Tetelestai — Ga 19:30). Đó không phải là tiếng rên siết tuyệt vọng của một nạn nhân bại trận, mà là tiếng gầm chiến thắng của Sư tử chi tộc Giuđa, tuyên cáo vương quyền cứu độ đã toàn thắng sự chết và tội lỗi.

Nơi đây, mọi hình bóng của Giao Ước Cũ bừng nở trọn vẹn:

1. Tảng Đá Bị Đập Vỡ Tuôn Trào Sự Sống: Xưa kia tại Ma-xa và Mê-ri-va, Môsê cầm gậy đập vào tảng đá hoa cương theo lệnh Đức Chúa, và nước tuôn trào cứu sống đoàn dân khỏi chết khát (Xh 17:6). Thánh Phaolô khẳng định tảng đá thiêng liêng đồng hành cùng dân trong sa mạc chính là Đức Kitô (1 Cr 10:4). Giờ đây trên thập giá, chính thân thể Người bị đâm thâu bởi mũi giáo sắt. Cạnh sườn mở ra tuôn trào Máu và Nước: Máu của Con Chiên Giao Ước Mới bôi xóa tội lỗi nhân loại, và Nước của Thánh Thần tái sinh sự sống đời đời, khai sinh Hội Thánh và các Bí tích Phụng vụ.

2. Thân Thể Bị Bẻ Ra Làm Bánh Trường Sinh: Xưa kia man-na rơi xuống từ trời để nuôi sống thân xác một dân tộc tạm thời. Giờ đây trên thập tự giá, Thịt của Đức Kitô bị nát tan vì tội lỗi chúng ta. Người chính là Tấm Bánh Thiên Đàng đích thực bị bẻ ra trên bàn thờ Can-vê để nuôi dưỡng muôn dân nước qua muôn ngàn thế hệ.

3. Cánh Tay Giương Cao Cứu Chuộc: Xưa kia, Đức Chúa giải thoát Israel khỏi Ai Cập bằng “cánh tay giương cao” biểu dương sức mạnh trừng phạt các thần linh giả trá (Xh 6:6). Giờ đây, cánh tay ấy lại dang rộng trên thanh gỗ thập tự giá — không phải để giáng sấm sét trừng phạt, nhưng để ôm trọn cả nhân loại lầm than vào lòng xót thương tha thứ. Quyền năng tột đỉnh của Đấng Toàn Năng được mặc khải không phải nơi sự nghiền nát kẻ thù, nhưng nơi sự tự nguyện gánh lấy mọi đau khổ của thế gian để ban ơn cứu rỗi.

Tên Người thực sự là El Shaddai — Đấng Toàn Năng giải phóng con người khỏi ách nô lệ kinh hoàng nhất là sự chết. Tên Người thực sự là Adonai — Chúa tể của mọi giao ước vĩnh cửu. Tên Người thực sự là Emmanuen — Thiên Chúa ở cùng chúng ta, chia sẻ đến tận cùng nỗi thống khổ của phận người. Và tên Người là Giêsu — Đấng Cứu Độ muôn loài.

V. Hãy Đến Chiêm Ngắm: Bài Ca Chiêm Niệm Và Sự Sống Mới

Bước qua những phân tích lịch sử cứu độ, lòng chúng ta được mời gọi chìm đắm trong lời ca chiêm niệm của bài thánh ca Mùa Vọng ngàn đời:

Hãy đến, hãy đến, hỡi các Kitô hữu và chiêm ngắm!
Đấng đã thực hiện muôn kỳ công từ thuở xa xưa,
Đức Chúa quyền năng ngự trên thập tự giá Đồi Sọ,
Giờ đây hiển trị khải hoàn trong uy nghi cứu độ!

Mỗi mùa Vọng về, bài học của Đấng Toàn Năng trên Đồi Sọ chất vấn sâu sắc lối sống thực dụng và ảo tưởng quyền lực của thời đại hôm nay. Chúng ta thường tìm kiếm Thiên Chúa nơi những thành công vang dội, những ồn ào náo nhiệt của danh vọng, tiền tài hay sức mạnh cơ bắp. Thế nhưng, Thiên Chúa lại chọn đến thế gian nơi máng cỏ âm thầm và bước lên ngai tòa thập giá trơ trụi. Nơi sự bất lực vì tình yêu, Người chiến thắng tất cả. Chiêm ngắm Người, chúng ta học được bí quyết của sự sống đích thực: chỉ khi biết trao hiến trọn vẹn bản thân vì tha nhân, cuộc đời chúng ta mới thực sự tìm thấy vinh quang vĩnh cửu.